Titel:

Project Lenneke

Een ode aan een onvoltooid begin

Deze serie draagt de naam Lenneke – niet uit gemakzucht of sentimentaliteit, maar omdat het zonder haar nooit was ontstaan, of in elk geval niet in deze vorm. Als curator van de Kunst Min Hallen was haar blik gericht op het onzichtbare; zij zag verbanden die ze verder uitgediept wilde zien. Ze sprak over kunst als een gesprek, een gesprek dat mij heeft geraakt vanuit het onderbewuste, en inspireerde mij met haar kleine hints en tips.

Onze samenwerking is niet afgerond, omdat ze in augustus 2025 is vertrokken – en hoewel men in clichés spreekt over “nieuwe reizen”, blijft achter wat tastbaar

was: herinnering, intentie en dit project. Dit werk is geen afscheid, maar een voortzetting van een idee dat in 2024 is ontstaan.

Tegelijkertijd wil ik stilstaan bij het overlijden van Coen. Coen was een lijstenmaker uit Bergen die met zorg en vakmanschap mijn werk een fysieke vorm en veiligheid gaf. Zijn visie op het werk probeer ik vast te houden.

Over het ontstaan: de misleiding van uniciteit

De oorsprong van dit werk ligt niet in een plotselinge

ingeving, maar in een televisieprogramma: De Nieuwe Vermeer, waaraan ik in 2023 deelnam.

Wat mij trof, was de nadruk op uniciteit: het idee dat iets maar één keer mag bestaan, alsof herhaling afbreuk doet aan de waarde. Ik wilde onderzoeken of uniciteit überhaupt mogelijk is in de fotografie. Blijft een

beeld uniek wanneer het wordt herhaald met andere gezichten, andere details? Meerdere keren dezelfde opzet, maar elke keer anders – als een echo van een

gedachte die weigert uit te sterven. De fotografie van Paolo Roversi gaf richting aan dit experiment. In een kleine ruimte van vier vierkante meter liet hij het licht

bepalen wat er wel en niet zichtbaar mocht zijn. Het deed mij inzien dat deze beperking geen beperking hoeft te zijn – soms is het juist de afwezigheid van

ruimte die focus oplevert.

Betekenis: het masker en de littekens

Deze foto zit vol symboliek – niet als versiering, maar als noodzaak. In de zeventiende eeuw schilderde men voor de eeuwigheid, of voor wat daarvoor moest doorgaan. Ook ik wilde dat de beelden meer zouden zijn dan esthetiek. Het schermmasker wijst op onze aangeleerde gezichten – wat we tonen om niet gezien te worden. De witte nagels, onschuldig én scherp, herinneren aan de zwart-witreflexen van onze oordelen. En de geverfde huid? Dat is geen make-up, maar zijn onze littekens: een visueel residu van wat het lichaam

onthoudt, maar liever niet herhaalt.

Techniek: de illusie van het moment

Ik werk digitaal, niet uit ideologie maar uit praktijk. De 50mm-lens en of 55mm-lens bieden het perspectief van het menselijke oog – niet objectief, maar vertrouwd. Alles werd vastgelegd met natuurlijk licht. De vertraging zit niet in de sluitertijd, maar in de blik die nodig is om te zien  wat er werkelijk te zien valt, of wat je voelt.

De beelden zijn opgebouwd uit lagen – photostacking noemen ze dat – alsof je herinneringen op elkaar stapelt tot ze iets worden dat op de waarheid lijkt. In de nabewerking bleef ik dicht bij het oorspronkelijke licht: contrast, kleur, maar nooit te veel. De illusie van spontaniteit vraagt soms om nauwgezette constructie, of anders gezegd: kunst die spontaan lijkt, is vaak goed

voorbereid.

Iedereen kreeg dezelfde vraag:

Wijs aan waar jij je hand zou willen leggen. Een eenvoudige, maar ongemakkelijke opdracht. Want die plek zegt iets over wat wij willen voelen, en misschien ook over wat wij missen. Misschien zoeken wij naar

tederheid, om even te vergeten hoe willekeurig alles is.

Tot slot: geen slot

Deze serie is mijn manier om dankbaarheid te tonen. Aan Lenneke – die zag wat er nog niet was. Aan mijn vrouw – die zag wat ik zelf niet meer zag. Aan onze lijstenmaker Coen – wiens vakmanschap, en wiens

nalatenschap subtiel maar blijvend voelbaar is.

Dit werk is niet afgerond, net zoals gesprekken nooit echt eindigen; ze vallen alleen stil en laten ruimte voor nieuwe ideeën, en misschien nog wat komen gaat.